Astronomia

Księżyc: Satelita Ziemi ☽

Ciekawostka

Krater zawierający staw lodu został niedawno odkryty na ciemnej stronie Księżyca. Sądzi się, że krater ten jest dwukrotnie większy od Portoryko i głębszy niż wysokość Mount Everest! Lód jest uważany za pozostałość komety, która uderzyła w Księżyc 3,6 miliarda lat temu.

Fakty

Odległość od Ziemi356 000 do 407 000 km
Okres obiegu27,3 dni ziemskich
Okres obrotu27,3 dni ziemskich
Średnica równikowa3476 km
Przyciąganie grawitacyjne0,16 względem przyciągania Ziemi
Księżyc

Księżyc

To zdjęcie zostało wykonane przez Apollo 17, ostatnią misję na Księżyc, kiedy załoga wracała na Ziemię. Prawa jedna trzecia zdjęcia obejmuje części odwrotnej strony Księżyca, która nigdy nie jest widoczna z Ziemi. Ciemny prawie kolisty region to Mare Crisium.

Morza księżycowe

Morza księżycowe

To zdjęcie zostało wykonane przez teleskop w Obserwatorium Licka. Wyraźnie pokazuje ono morza widziane na połowie Księżyca.

Księżyc krąży wokół Ziemi po owalnej orbicie z prędkością 3680 kilometrów na godzinę. Nie posiada on atmosfery, więc temperatury panujące na nim znajdują się w zakresie od -184 stopni Celsjusza podczas jego nocy do 214 stopni Celsjusza w trakcie jego dnia, z wyjątkiem biegunów, gdzie temperatura jest stała i wynosi -96 stopni Celsjusza. W rzeczywistości nasz naturalny satelita jest trochę przekrzywiony z powodu skorupy, która jest z jednej strony grubsza niż z drugiej. Kiedy popatrzysz na Księżyc, spostrzeżesz jasne i ciemne obszary. Ciemne obszary to młode równiny zwane morzami, które zbudowane są z bazaltu. Bazalt napłynął i zalał obszar utworzony w wyniku potężnego zderzenia Księżyca z asteroidą lub kometą. Jasne obszary to wyżyny, które są górami wzniesionymi w wyniku uderzeń. Powierzchnia księżycowa pokryta jest drobnym gruntem, zwanym "regolitem", co jest rezultatem ciągłego bombardowania skał księżycowych przez małe meteoryty. Naukowcy teoretyzują, że Księżyc powstał w wyniku zderzenia pomiędzy Ziemią i obiektem wielkości Marsa. Jedna z teorii mówi, że odłamki z tego zderzenia zostały wyrzucone w kosmos, gdzie dzięki grawitacji połączyły się. Doprowadziło to do uformowania się naszego naturalnego satelity. Przyciąganie grawitacyjne Księżyca wpływa na pływy morskie na Ziemi. Im bliżej naszej planety się on znajduje, tym większy tego efekt. Czas pomiędzy przypływami wynosi około 12 godzin i 25 minut.

Fazy lub zmiany wyglądu Księżyca zależą od jego pozycji względem położenia Słońca. Gdy znajduje się pomiędzy Słońcem a Ziemią, jego strona skierowana w naszym kierunku jest ciemna. Nazywa się to "nowiem". Kiedy wędruje po swojej orbicie na wschód, więcej jego oświetlonej strony zaczyna być widoczne z Ziemi i mówi się wtedy, że Księżyc "przybywa". Konkretniej, faza po nowiu nazywana jest "przybywającym sierpem", ponieważ w tym punkcie możemy zobaczyć nie więcej niż ćwierć Księżyca. Kiedy nasz naturalny satelita kontynuuje swoją podróż na wchód, Słońce, Księżyc i Ziemia tworzą kąt 90 stopni i widzimy u nas Księżyc jako w połowie ciemny a w połowie jasny. Faza ta to "pierwsza kwadra". Po pierwszej kwadrze ponad ćwierć Księżyca jest dla nas widoczna, zatem mamy wtedy fazę "przybywającego garbu". Kiedy Księżyc kontynuuje swoją rewolucję wokół naszej planety, Słońce, Ziemia i Księżyc wyrównują się, tak że Ziemia znajduje się po środku. Strona Księżyca skierowana do nas jest teraz w pełni oświetlona. Nazywa się to "pełnią". Kiedy nasz naturalny satelita podróżuje dalej po swojej orbicie, jego oświetlona część widoczna dla nas staje się mniejsza, więc mówimy że Księżyc "ubywa", kiedy wchodzi w następną fazę. Po fazie "ubywającego garbu", wchodzi on w "trzecią kwadrę", gdzie po raz kolejny widzimy go z naszej planety jako w połowie ciemny a w połowie jasny. Kiedy kończy swój obieg wokół Ziemi, Księżyc wchodzi w "ubywający sierp", tuż przed ponownym rozpoczęciem cyklu jako nów.

Ciemna strona Księżyca

Wyrażenie "ciemna strona Księżyca" zazwyczaj odnosi się do jego strony, której nie możemy zobaczyć z Ziemi. Obieg wokół Ziemi zajmuje naszemu naturalnemu satelicie około 29 dni. Wykonanie jednego obrotu wokół swojej osi zajmuje mu niemal dokładnie tyle samo czasu. Dlatego widzimy zawsze tę samą stronę Księżyca z Ziemi. Ta jego część nie jest jednak w rzeczywistości "ciemną stroną", natomiast jest precyzyjniej "odwrotną stroną". Strona Księżyca której nie widzimy z Ziemi dostaje tyle samo światła słonecznego, co ta którą widzimy. W rzeczywistości jedyną ciemną stroną naszego naturalnego satelity jest ta, która jest skierowana w kierunku przeciwnym od Słońca w dowolnym danym momencie.

Czy wiesz, że...

Ze względu na fakt, że okres rotacji i rewolucji Księżyca są takie same, zawsze widzimy tę samą jego stronę z Ziemi.

Pytanie

Kiedy patrzymy na Księżyc, ma on jasne i ciemne obszary, które nadają mu wyglądu twarzy człowieka. Czym są te jasne i ciemne obszary w rzeczywistości?

Odpowiedź

Ciemne obszary to równiny zwane "morzami" a jasne obszary to góry zwane "wyżynami".