Astronomia

Saturn: Planeta z Pierścieniami ♄

Ciekawostka

Saturn ma najniższą gęstość ze wszystkich planet w naszym układzie słonecznym. Jego gęstość jest tak mała, że gdyby umieścić go w wodzie, to unosiłby się.

Fakty

Odległość od Słońca1,429 miliarda km
Okres obiegu29,46 lat ziemskich
Okres obrotu10 godzin 40 minut
Średnica równikowa120 660 km
Przyciąganie grawitacyjne0,93 względem przyciągania Ziemi
Naturalne satelity53 (możliwie 62)
Zdjęcie Saturna z Voyagera 2

Saturn

To zdjęcie Saturna zostało zrobione przez statek kosmiczny Voyager 2 w dniu 4 sierpnia 1981, gdy zbliżał się on do planety. Przedstawione kolory są dokładnie takie, jak naprawdę wygląda Saturn; w ogóle nie zostały zmienione. U dołu tego obrazu możesz zobaczyć trzy białe plamki. Te białe plamki to satelity (od lewej do prawej) Tetyda, Dione i Rea. Możesz nawet dostrzec cień, jaki Tetyda rzuca na południową półkulę planety.

Saturn jest dużą gazowa planetą, posiadającą atmosferę składającą się z wodoru i helu. Szybkie wirowanie planety ma tendencję spłaszczać ją na biegunach, podczas powodowania wybrzuszenia na jej równiku. Wiatry w atmosferze planety osiągają prędkości do 1800 kilometrów na godzinę! Astronomowie obserwują na Saturnie duże białe plamy (lub chmury), które według nich są burzami. Tak samo jak Jowisz, Saturn emituje dwa razy więcej ciepła niż pochłania go od Słońca, co wskazuje, że także posiada on wewnętrzne źródło ciepła. Saturn ma rozległy system pierścieni, który tworzą tysiące osobnych pierścieni. Zdają się one zawierać lód i pył. Ich grubość waha się w od 10 do 100 metrów oraz mogą się różnić jasnością. Pomiędzy niektórymi pierścieniami znajdują się przerwy, podczas gdy inne wyglądają, jakby były ze sobą splecione. Astronomowie uważają, że pierścienie rozwinęły się z cząsteczek, które pochodzą z rozpadu naturalnie występujących satelitów. Cząsteczki w pierścieniach bardziej zbliżonych do planety orbitują ją z większą prędkością, niż cząsteczki w pierścieniach bardziej oddalonych od planety. W obrębie pierścieni znajdują się satelity, z czego wynikają przerwy, które są obecne pomiędzy niektórymi z nich. Tak jak na Jowiszu, wodór pod ciśnieniem w płaszczu Saturna produkuje prądy elektryczne, które tworzą silne pole magnetyczne wokół planety. Saturn posiada co najmniej 53 naturalnie występujące satelity.

Zobrazowanie burzy na Saturnie

Burze na Saturnie

Ten obraz planety z pierścieniami, czyli Saturna, z Kosmicznego Teleskopu Hubble'a NASA, przedstawia burzę, która widoczna jest jako biała cecha w kształcie grotu strzały niedaleko równika planety. Burza ta jest generowana przez podnoszenie się cieplejszego powietrza, podobnie do burzy tu na Ziemi. Rozpiętość wschód-zachód tej burzy jest równa średnicy Ziemi (około 12 700 kilometrów).

Pierścienie Saturna

Pierścienie Saturna

Saturn z oznaczoną przerwą Cassiniego
Zbliżenie przerwy Cassiniego

Przerwa Cassiniego Saturna

System pierścieni Saturna ma w sobie szczeliny, choć tylko kilka z tych przerw było znanych, zanim sondy kosmiczne były w stanie odwiedzić planetę. Największa z tych szczelin nazywa się przerwą Cassiniego, od jej francuskiego odkrywcy Jeana D. Cassiniego. Ma ona około 4 800 kilometrów szerokości, choć różni się to całkiem sporo wokół planety. Szczeliny są produkowane przez przyciąganie grawitacyjne jednego lub więcej z wielu księżyców Saturna na malutkie cząstki w pierścieniach. Dla przerwy Cassiniego, księżyc Mimas jest odpowiedzialny za uprzątnięcie wszelkich materiałów w regionie.

Księżyce Saturna

Księżyce Saturna

Na powyższym obrazie pokazanych jest 18 księżyców Saturna, które były znane przed rokiem 2000. Od tego czasu wiele dodatkowych księżyców zostało zaobserwowanych i potwierdzonych!

Naturalne satelity

Przez wiele lat sądzono, że Saturn ma 18 naturalnych satelitów. Jednak od roku 2000 wiele więcej satelitów zostało zaobserwowanych i potwierdzonych. Na styczeń 2011 planeta ma 53 nazwane księżyce. Dziewięć dodatkowych księżyców zostało wykrytych i czeka na oficjalne potwierdzenie i nazwanie. To doprowadziłoby ich łączną liczbę do 62!

NazwaŚrednicaOdległość od planety
Pan20 km133 600 km
Daphnis7 km136 500 km
Atlas32 km137 700 km
Prometeusz100 km139 400 km
Pandora84 km141 700 km
Epimeteusz119 km151 400 km
Janus178 km151 500 km
Aegaeon0,5 km167 500 km
Mimas397 km185 600 km
Methone3 km194 000 km
Pallene4 km211 000 km
Enceladus499 km238 100 km
Telesto24 km294 700 km
Tetyda1 060 km294 700 km
Kalipso19 km294 700 km
Dione1 118 km377 400 km
Helena32 km377 400 km
Polideukes4 km377 400 km
Rea1 528 km527 100 km
Tytan5 150 km1 221 900 km
Hyperion266 km1 464 100 km
Japet1 436 km3 560 800 km
Kiviuq16 km11 110 000 km
Ijiraq12 km11 125 000 km
Febe240 km12 944 300 km
Paaliaq22 km15 200 000 km
Skadi68 km15 539 000 km
Albioriks32 km16 182 000 km
Bebhionn6 km17 119 000 km
Erriapus10 km17 342 000 km
Siarnaq40 km17 531 000 km
Skoll6 km17 665 000 km
Tarvos15 km17 982 000 km
Tarkek7 km18 009 000 km
Greip6 km18 206 000 km
Hyrrokkin8 km18 437 000 km
Mundilfari7 km18 418 000 km
Jarnsaksa6 km18 811 000 km
Narvi7 km19 007 000 km
Bergelmir6 km19 338 000 km
Suttungr7 km19 459 000 km
Hati6 km19 856 000 km
Bestla7 km20 129 000 km
Farbauti5 km20 390 000 km
Thrymr7 km19 941 000 km
Aegir6 km20 735 000 km
Kari7 km22 118 000 km
Fenrir4 km22 453 000 km
Surtur6 km22 707 000 km
Imir18 km23 041 000 km
Loge6 km23 065 000 km
Fornjot6 km25 108 000 km

Czy wiesz, że...

Każda pora roku na Saturnie trwa ponad siedem lat ziemskich.

Pytanie

Najbardziej widoczną cechą Saturna jest jego system pierścieni. Jaka jest ich budowa?

Odpowiedź

Pierścienie składają się z cząstek lodu i pyłu, które według naukowców powstały z rozpadu satelitów, które za bardzo zbliżyły się do Saturna.